Dansdocent Roosje Glaser overleefde Auschwitz door te dansen – nu zijn haar films te zien

Roosje Glaser met vrienden, 1942. Bron: Brabant in Beelden.

GESCHIEDENIS | Roosje Glaser was een Joodse dansdocent uit Den Bosch die dansles gaf aan SS'ers om te overleven. Twee zeldzame films die ze vlak voor haar deportatie begroef in haar tuin, zijn nu voor iedereen gratis te bekijken. Voor scholen is er lesmateriaal beschikbaar via roosjefoundation.org.

Unieke films nu openbaar

Twee zeldzame films van danseres en Holocaustoverlevende Roosje Glaser (1914–2000) zijn nu voor iedereen gratis te bekijken via BrabantinBeelden.nl. Glaser verborg de films vlak voor haar deportatie in de tuin achter haar huis aan de Koninginnelaan en groef ze na de oorlog weer op. De beelden geven een persoonlijk inzicht in het leven van deze jonge vrouw tijdens de bezetting van Nederland. De films uit 1942 zijn ondergebracht bij het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in 's-Hertogenbosch, dankzij haar neef Paul Glaser van de Roosje Glaser Foundation. Eén film is opgenomen in de illegale dansschool die Roosje op haar zolder voortzette nadat ze als Joodse vrouw haar vier dansscholen moest sluiten. De andere toont een uitje met dansleerlingen naar de Loonse en Drunense Duinen – als alternatief voor een afsluitingsbal dat ze als Jodin niet mocht organiseren.

Dans als overlevingsstrategie

Roosje Glaser was een jonge Joodse vrouw uit Den Bosch die als dansdocent werkte. Ze was zeer succesvol en danste in Amsterdam, Londen, Parijs en Berlijn. Wanneer de nationaalsocialisten aan de macht kwamen, begon voor Roosje een levensgevaarlijk bestaan. Ze werd twee keer verraden: eerst door haar ex-man, later door haar zwager en vroegere minnaar. Ze belandde in zeven concentratiekampen, waaronder Kamp Westerbork, Kamp Vught en Auschwitz. Uit Vught wist ze te ontsnappen, maar ze werd snel opgepakt en als straf direct naar Auschwitz gestuurd. Daar overleefde ze door dansles te geven aan SS'ers en door etiquette te onderwijzen aan de bewakers. Ze schreef liedjes in Kamp Vught, organiseerde sketches in Westerbork en bleef ook in Auschwitz dansen om, zoals haar familie later vertelde, "zichzelf mens te blijven voelen”. Kort voor het einde van de oorlog werd ze door het Zweedse Rode Kruis bevrijd, geruild voor drie gevangen genomen Duitse soldaten.

Boek en lesmateriaal

Na de oorlog keerde Roosje niet terug naar Nederland – ze was verraden door eigen landgenoten en had geen familie meer om naar terug te keren. Ze bouwde een nieuw leven op in Zweden, waar ze in 2000 op 85-jarige leeftijd overleed. Haar neef Paul Glaser ontdekte haar verhaal pas bij toeval, tijdens een bezoek aan Auschwitz, toen hij een koffer in een vitrine zag met zijn eigen achternaam. Het is het begin van de onthulling van een lang verborgen familiegeheim: de verzwegen lotgevallen van Pauls tante Roosje. Hij schreef er in 2010 het boek Dansen met de vijand over, een internationale bestseller die in vele talen is vertaald en bewerkt tot toneelstukken en muziektheater. Het boek is te koop bij bol.com voor €17,50. Voor scholen is er ook lesmateriaal beschikbaar via roosjefoundation.org.

Bronnen

NederlandJacqueline de KuijperDen Bosch, Dansgeschiedenis