De 'ballerina van Auschwitz' is overleden – maar haar boek kun je nog steeds lezen
GESCHIEDENIS | Op 27 april overleed Edith Eger op 98-jarige leeftijd. Als zestienjarige werd ze in Auschwitz gedwongen te dansen voor kampbewaker Josef Mengele. Haar boek De ballerina van Auschwitz vertelt dit verhaal en inspireert miljoenen mensen wereldwijd.
De ballerina van Auschwitz
Edith Eger volgde vanaf haar vijfde balletles, studeerde aan een privé-gymnasium en turnde in het Olympisch trainingsteam - totdat ze niet langer mag meedoen vanwege haar Joodse achtergrond. In 1944 werd ze met haar familie gedeporteerd naar Auschwitz, waar haar ouders direct omkwamen in de gaskamer. Dezelfde avond werd Eger gedwongen te dansen voor Mengele en de kampofficieren. Ze kon het niet verdragen naar hen te kijken. In haar boek vertelt ze dit verhaal vanuit het perspectief van de tiener die ze toen was. Een verhaal dat ze pas op haar 90ste besloot op papier te zetten. Van de ruim vijftienduizend gedeporteerden uit het Hongaarse Kassa was Edith een van de zeventig mensen die de oorlog overleefden
De ballerina van Auschwitz is een bewerking van haar internationale bestseller De keuze, die in Nederland 145.000 keer werd verkocht. De Nederlandse vertaling verscheen op 11 februari 2025 bij uitgeverij Lev. en is verkrijgbaar als paperback (€20,00), e-book (€12,99) en luisterboek (€15,99) bij bol.com.
kunst als vermaak van de bewakers
Josef Mengele was een van de ergste oorlogsmisdadigers uit de Tweede Wereldoorlog. Als kamparts in Auschwitz selecteerde hij gevangenen bij aankomst voor de gaskamers en voerde hij gruwelijke pseudowetenschappelijke experimenten uit op gevangenen. Maar hij was ook een groot kunstliefhebber en zocht in het kamp naar vrouwen die ‘iets kunstzinnigs’ voor hem wilden doen. De uitvoering van Edith Eger beviel hem zozeer dat ze een brood kreeg. Sindsdien moest ze steeds voor hem dansen – ze werd zijn persoonlijke ballerina. Het was een combinatie van zijn liefde voor kunst én de absolute machtspositie die hij had over gevangenen: kunst als vermaak van de bewakers, terwijl buiten mensen werden vergast.
“Achter hem stond een orkest. ‘Kleine danseres, dans voor me’, zei hij. De musici beginnen De blauwe Donau-wals te spelen, een dans die ik drie jaar eerder uitvoerig had gerepeteerd. Terwijl ik mijn passen maak, doe ik mijn ogen dicht, omdat ik het niet kan verdragen hem naar me te zien kijken. Ik stel me voor dat ik Tsjaikovski’s Romeo en Julia uitvoer, op het toneel van de Hongaarse Opera in Boedapest.”
Over Edith Eger
Edith Eger groeide op in een Hongaars-Joods gezin, waar discipline, kunst en ambitie vanzelfsprekend waren. Als meisje blonk ze uit in gymnastiek en dans – de belofte van een toekomst als ballerina lag binnen handbereik. Na de bevrijding van het kamp woog Eger nog slechts 32 kilo, had ze een gebroken rug en leed ze aan longontsteking. Ze herstelde, emigreerde naar de Verenigde Staten en bouwde een leven op als psycholoog en schrijfster. Ze schreef drie boeken: De keuze, Het geschenk en De ballerina van Auschwitz. Ze overleed op 27 april 2026. Volgens haar familie "is ze vredig heengegaan, met dezelfde gratie waarmee ze leefde."
Bronnen
KRO-NCRV. (2026, 28 april). Holocaust-overlevende Edith Eger overleden: ze leerde miljoenen mensen omgaan met trauma. Geraadpleegd op 6 juli 2026.
Boekenbijlage.nl. (2026, 2 mei). In memoriam Edith Eger (1927–2026). Geraadpleegd op 6 juli 2026.
Lev./A.W. Bruna. (z.d.). De ballerina van Auschwitz. Geraadpleegd op 6 juli 2026.
Scheulderman, A. (2017). De ballerina van Auschwitz. de Volkskrant. Geraadpleegd op 6 juli 2026.